Dag zelfredzaamheid, hallo empowerment

Voorbij zelfredzaamheid, tijd voor empowerment.

Zelfredzaamheid is de nieuwe norm. Maar hoe moet dat met mensen met een zorgvraag? Volgens Jenny Boumans en anderen is het tijd om de eenzijdigheid van het zelfredzaamheidsoffensief te erkennen en ruimte te maken voor empowerment.

(Tekst: Sociale Vraagstukken)

Empowerment is een concept met een rijke traditie die voortkomt uit oppositiebewegingen zoals de burgerrechtenbeweging en de vrouwenbeweging en oorspronkelijk gaat over emancipatie. De Braziliaanse pedagoog Paolo Freire is één van de grondleggers van het begrip empowerment. Hij ging naar de dorpen in zijn omgeving en sprak daar met boeren over hun dagelijks leven. Daarbij stelde hij de vraag: wat vinden jullie belangrijk? En wat zouden jullie willen veranderen? Wat is daarvoor nodig? Moeten jullie zelf veranderen of moeten jullie de samenleving veranderen? Freire creëerde daarmee de basis voor dialoog over (beperkende) levensomstandigheden. Empowerment, zo stelt hij, ontstaat alleen wanneer mensen samen met elkaar proberen om schijnbaar vaststaande machtsverhoudingen in de samenleving te doorbreken en de handelingsmogelijkheden van mensen te vergroten. De tijden zijn veranderd, maar deze aanpak is actueler dan ooit.

Vertalen we Freires ideeën naar de sector zorg en welzijn, dan impliceert dat allereerst een kritische blik. Welke maatschappelijke structuren hebben invloed op cliënten? Is het verhaal van mensen over wat zij belangrijk vinden in hun leven wel genoeg in het vizier? Worden er voldoende mogelijkheden geboden voor collectieve uitwisseling en samenwerking? Worden machtsverhoudingen (tussen bijvoorbeeld professionals en cliënten) voldoende ter discussie gesteld? We kunnen gerust zeggen dat op al deze vlakken nog winst kan worden behaald. Sociale wijkteams richten zich op individuen of gezinnen met problemen. Aan collectieve oplossingen in de buurt komen zij vaak niet toe. Keukentafelgesprekken gaan vaak over wat individuen of gezinnen zelf kunnen doen, maar ook hier wordt vaak niet verder gekeken dan de voordeur.

Lees hier verder

Geef een reactie