Kees van Anken – Artikel Vijf: Operatie Zwerfsteen

In een zijzaaltje van het College voor de Rechten van de Mens zit een groepje jongeren op de staatssecretaris te wachten. Een paar maanden geleden heeft hij beloofd met hen in gesprek te zullen gaan. Over hun problemen, waarom ze dakloos zijn, schulden hebben en niet naar school kunnen. Over wetten en regels die het onmogelijk maken de draad van hun leven weer op te pakken. Over hulpverleners die niet voorhanden zijn en over de vraag wat er nodig is om hen en die andere 12.500 jongeren weer in de rails te helpen.

Paul Blokhuis, de ‘Staats’ van Volksgezondheid was geraakt toen hij er mee geconfronteerd werd. En ook nu weer, een beetje verlaat weliswaar, maar met open oor en op zoek naar oplossingen: ik ben er om te horen wat ik voor jullie kan doen. Dat is niet tegen dovemansoren. De verhalen buitelen over elkaar heen, er is zoveel te vertellen, er is zoveel mis en misgegaan. De alledaagse problemen zijn overweldigend en er is op voorhand te weinig tijd. Blokhuis legt een nieuwe benadering op tafel: we moeten artikel vijf toepassen wil je deze jongeren kunnen helpen. Artikel Vijf? Vertwijfeling over wat dat nou weer is. Nou gewoon, door de vingers zien en niet de regels, maar de jongere zelf als uitgangspunt nemen. Durf een uitzondering te maken! Maatwerk dat is wat deze jongeren nodig hebben. De Staats is duidelijk, hij was nog niet zolang geleden zelf wethouder. Gemeenten hebben de mogelijkheden en de bevoegdheden om het op te lossen en buiten de lijntjes te kleuren.

Ik schrik een beetje van deze tekst. Net zag ik nog een overzichtje waar gemeenten het WMO geld aan uitgeven. Dat stemde niet hoopvol. Bijna alle grote gemeenten komen (veel) geld te kort voor het sociaal domein. Ze hebben zich ten tijde van de decentralisatie lelijk in het pak laten naaien. In de troonrede worden zwerfjongeren genoemd, maar het probleem ligt bij de gemeenten op het bestuurlijke bordje.

Zwerfjongeren hebben veel belangrijke vrienden, van het College van de Rechten van de Mens tot de Rekenkamer, van koningin Máxima tot de staatssecretaris, maar helaas ze gaan er geen van allen over. De problemen op het gebied van wonen, inkomen en goede begeleiding zijn stuk voor stuk kwesties die alleen door gemeenten kunnen worden aangepakt.

Één puntje misschien waar het Rijk nog iets in kan betekenen: Het zou helpen als je jongeren niet ineens op hun 18e tot volwassene bombardeert met alles wat daar bij hoort. Terwijl jij in je meest turbulente levensfase zit, de hormonen overuren draaien, de wereld en je leeftijdsgenoten je op alle fronten uitdagen, moet jij je ineens als verantwoord burger gedragen. Nieuwe rechten en plichten: je mag zelfstandig drank inslaan, de weg op (mits gediplomeerd) en stemmen. Voor veel jongeren houdt het qua kennis daar wel zo’n beetje op. En dus gaat er regelmatig iets mis zodra die magische grens gepasseerd is.

Het aantal jongeren dat onverzekerd rondloopt, grote schulden heeft en geen idee over regelingen die hen uit de misère kunnen helpen is enorm toegenomen. Dus misschien kan de regering dit wél oppakken en in ieder geval voor deze jongeren een uitzondering maken.

De wethouder uit Utrecht die er ook bij is deze middag zit er een beetje beteuterd bij. Aan het eind van de bijeenkomst krijgt hij van de (zwerf) jongeren een zwerfsteen aangeboden: namens alle wethouders in Nederland mag hij het échte werk doen; het zal hem zwaar op de maag liggen.

Kees van Anken

Geef een reactie