Je bent blind en je wilt werken

Je bent blind en je wilt werken. Vroeger kon ik gewoon zien, dus als je nu tegen me zegt: het gras is groen dan snap ik dat het niet paars is. Dat is een voordeel, ik heb later braille moeten leren dat is veel lastiger dan al je blind bent vanaf je geboorte. Ondanks dat het lampje uit ging ben ik doorgegaan met mijn leven. Dat was niet makkelijk, je gaat door diepe dalen maar komt er sterker uit als je er op eigen kracht uit gekrabbeld bent.

(Tekst: ingezonden)

Willem de Graaf
Willem de Graaf

Na her,- bij,- en omscholing kwam ik bij een installatieafdeling van een groot energiebedrijf terecht, ze wilden maatschappelijk verantwoordelijk bezig zijn en wilde mij een kans geven. Een kans die ik met beide handen aanpakte natuurlijk. Ik had ook wel zin in ‘Samen gaan we voor duurzaam’.

Je ontwikkeld wat, andere zintuigen nemen het gemis aan het zicht over. Zo goed zelfs dat als men in het team iets niet wist men het aan mij kwam vragen, of ik wist het of ik wist waar ik het vinden kon. Je slaat dingen gewoon beter op.

Na 15 jaar kwam er een reorganisatie en moesten de mensen met de meeste kennis en ervaring het pand verlaten, waaronder dus mijn persoon. Weg met verantwoordelijk maatschappelijk bezig zijn en van gehandicapte aannemen wilde men niet horen, student en zo goedkoop mogelijk is nu het devies.

Ik zou mezelf niet zijn en kreeg het voor elkaar om direct aan de slag te kunnen bij een gemeente Prachtig toch zou je zeggen, ja dat is ook zo maar het beleid van de huidige regering gooit roet in het eten.

Aan de ene kant wil men zo veel mogelijk mensen met een handicap aan het werk helpen. En dan denk je dat je bij de overheid goed zit, maar aan de andere kant roept men dat deze, bijna utopische doelstelling met minder ambtenaren uitgevoerd moet/kan worden en dat is dus tegenstrijdig.

Overheid loopt achteraan

Overigens is het de overheid zelf die zorgt voor de minste vacatures voor arbeidsgehandicapten. Ik verwachte dat wel van een gewone ondernemer, maar gemeenten ik dacht dat die het voorbeeld moesten geven.

Sowieso is het beleid van de huidige regeringspartijen niet gericht op gehandicapten, Nederland was het laatste land van heel Europa die het verdrag voor gelijke rechten voor gehandicapte ondertekende maar zoals ik merk zijn we er nog niet. Handtekeningen op papier, rooskleurige gedachten in politieke koppies.

De overheid maak geen haast met het toegankelijk maken van gebouwen of zelfs niet van haar eigen websites bijvoorbeeld. Mijn eerste computer bestond voornamelijk uit tekst, tegenwoordig is het voornamelijk beeld en visueel gericht en lijkt het er steeds meer op dat websites minder toegankelijk worden en dat geldt ook voor computerprogramma’s bij gewone werkgevers.

Techniek

Met mijn braille-leesregel en mijn screenreader die de tekst omzet naar spraak kom ik ver maar de techniek naar iets nieuws neemt steeds weer de overhand.

Techniek is niet het doel maar een middel, het middel kan aangepast worden, jammer alleen dat het zo weinig gebeurd. Techniek bevordert de deelname aan het arbeidsproces. Blinden kunnen dankzij de computer technologie veel beter meedraaien in het reguliere arbeidsproces.

Toch zijn er ook nog altijd te veel werkloos.

Je ziet gehandicapten veel te weinig in het straatbeeld. Dat heeft te maken met vooroordelen van twee kanten. Aan de ene kant de gedachte van de “gewone” mens dat gehandicapten altijd hulpbehoevend zijn. Aan de andere kant de gehandicapte die in de slachtofferrol blijft hangen en privileges opeist.

Of mensen integreren hangt niet alleen van technologie af, maar ook van hoe we met elkaar omgaan. Toch neemt de acceptatie voor wat afwijkt niet af,  ondanks dat de moderne techniek het mogelijk maakt om van alles te ‘repareren. Het is jammer.

Perfectionisme en maakbaarheid

De maatschappij ontwikkelt zich naar perfectionisme en maakbaarheid, bijvoorbeeld van het lichaam. Kinderen worden voortdurend via social media geconfronteerd met ideaalplaatjes en normen waaraan ze blijkbaar moeten voldoen. Ik hoor en voel het met lede ogen aan.

Gehandicapte zullen, nu het duidelijk is dat we het zelf moeten doen in plaats van te wachten op een overheid die loze beloften maakt,  een andere denkwijze rondom hun handicap moeten ontwikkelen. Je bent niet gehandicapt, maar je hebt een handicap. Je moet dat als iets vanzelfsprekends met je meedragen en het absoluut niet als een gemis beschouwen.

Ik erger me aan blinden die dat doen. Het betekent dat ze hun situatie niet hebben verwerkt. Want ze zijn altijd maar bezig met de verschillen in hun nadeel te vertalen. Terwijl de verschillen klein zijn. We ademen dezelfde lucht, leven in dezelfde wereld met dezelfde dingen en we vinden (bijna) allemaal seks en drank lekker.

De verschillen die er wel zijn, zijn juist interessant. Wij, blinden en slechtzienden, nemen alleen anders waar. Maar dat betekent niet dat we niet kunnen werken.

Humor

Humor is ook wel handig. Want mensen zonder handicap – voor zover die bestaan – voelen zich toch ongemakkelijk in de omgang met mensen met een handicap. Humor relativeert, haalt de lading eraf. Men vraag wel is aan mij: je komt zeker nooit in een winkel? Mijn antwoord is dan dat ik in alle winkels kom behalve de Kijkshop.

Vooroordelen

Over mensen die blind zijn heersen veel vooroordelen. Eigenlijk moet je zelf altijd een voorlichter zijn en uitleggen wat het nu betekent dat je niet kunt zien. Soms zorgt het voor leuke situaties, maar soms is het ook heel vermoeiend om alles maar steeds (opnieuw) te moeten uitleggen. Het is echter wel heel belangrijk om je stem te laten horen.

Letterlijk: want als je iets niet ziet, moet je vaak vragen naar wat er gebeurt in je omgeving. Het is heel verleidelijk om je terug te trekken in je eigen wereld en een muur om je zelf heen te bouwen, maar het zal je niet verder brengen.

Nogmaals. Er is een groot verschil tussen het hebben van een handicap en je handicap zijn. Als je zelf je handicap bent, dan kun je alles wat er gebeurt toetrekken naar je beperking. Het is belangrijk om op je zelf te vertrouwen en te weten wie je bent. Wanneer je je eigen identiteit kent, kun je pas echt integreren.

Daarnaast is het ook belangrijk om vertrouwen te krijgen. Niet alleen van jezelf, maar ook dat van anderen. Van werkgevers bijvoorbeeld.

Werkgeversvoorzitter Hans de Boer zei laatst nog ik kan nog niets laten zien als het om daadwerkelijk gecreëerde arbeidsplaatsen voor arbeidsgehandicapten gaat.

Ik zeg op mijn beurt ik kan niets zien meneer de Boer. Maar kan wel werken.

Willem de Graaf

NOTE van de redactie:

Willem werkt inmiddels op een sociale werkplaats. Tijdens het schrijven van dit stuk werkte hij achter een lopende band (!). Ook heeft hij voetballen mogen opblazen. Waarbij hem werd gevraagd soms blauwe, dan weer de rode ballen voorrang te geven…

Geef een reactie