Kees van Anken: Aan het kortste eind

Half in een nis verscholen zit op Times Square een man met voor zich een groot kartonnen bord. “Give me 1 dollar or I’ll vote Trump” staat er op. Ik heb net van Theo Maassen begrepen dat humor de absolute kunstvorm is en doneer een dollar voor het goede doel. De man grijnst breed, ik schud hem de hand en mag een foto maken. Daar houdt het wat humor en armoede op straat betreft ook wel een beetje op.

Door: Kees van Anken

Daklozen in New York

Het aantal daklozen in New York is nog altijd groot en bedelen maakt deel uit van het straatbeeld. Aan hetzelfde Times Square heeft een vrouw zich breeduit op de stoeprand geïnstalleerd met matras en schemerlamp. Terwijl zij slaapt (dat is overdag het veiligst) waakt er een hondje over haar en haar collectebus. Oorlogsinvaliden, verwarde mensen, een man die zorgvuldig alle vuilnisbakken napluist, een meisje met een bord om haar nek “I was abused”, het blijft confronterend.

De wijze waarop hulp wordt geboden verschilt nogal van de Nederlandse situatie. De opvang wordt georganiseerd door particuliere organisaties die afhankelijk zijn van liefdadigheid. New York heeft op enig moment, toen het aantal daklozen en zwervers volledig uit de hand begon te lopen, grootschalige ‘shelters’ ingericht waar mensen met duizenden tegelijk konden slapen. Inmiddels is dat programma al weer achterhaald en pogen instanties en particuliere hulporganisaties iets meer aan preventie en directe hulp te doen. Eén specifiek programma dat daaruit is voortgevloeid is ook naar Nederland overgewaaid: Housing First. Het programma is even simpel als doeltreffend: biedt daklozen onmiddellijk volwaardig onderdak.

Gentrification

Dat is wel een beetje lastig in wereldsteden als NY. De huizenprijzen zijn torenhoog en de verdringing van mensen met lage inkomens uit de stad enorm. De klassieke goedkopere wijken zijn inmiddels ingenomen door mensen met hogere inkomens. Gentrification heet dat.

Buiten de grote wereldsteden waaronder ook de Randstad valt is nog wèl ruimte, maar daar kunnen mensen dan weer niet naar toe vanwege de beperkte economische perspectieven. Mensen zonder onderdak trekken aan het kortste eind.

Na mijn omzwervingen overdag kijk ik ’s avonds naar het debat tussen Trump en Clinton. De armoede, de sociale en economische uitsluiting, het komt niet aan bod. Twee presidentskandidaten die het vooral hebben over elkaars ondeugden. Als deze mensen het verschil moeten gaan maken, hou ik m’n hart vast.

Het is het beeld van een wereld die steeds minder rekening houdt met mensen die gebrek hebben aan alles: veiligheid, onderdak, werk, voldoende inkomen. De tegenstelling tussen ‘haves’ en ‘have nots’ verscherpen.

Groen Friesland

Op de terugreis naar huis ontdek ik na de ervaringen in New York hoe wit, groen en leeg Friesland is. In de trein alle ruimte om te zitten. Hier en daar wat verlaten snelwegen die lijken te smeken om meer drukte. Je vraagt je af waar zo’n infrastructuur toe dient.

In de bus naar Heechterp/Schieringen loopt het geleidelijk vol met steeds meer mensen die er wat minder bleek uitzien. Na drie haltes is de samenstelling multicultureel. Ik waan me weer een beetje in het openbaar vervoer in Brooklyn. Dan komt er ineens een gedachte naar boven: Heechterp, is dat niet de armste wijk van Nederland? Ver weg is ineens heel dichtbij.

Kees van Anken

Geef een reactie